Baş Ağrısı Nedir? Neden Olur? 

Toplumun genelinde en sık görülen şikayetlerden biri baş ağrısıdır. Kadınlarda erkeklere oranla çok fazla rastlanır. Bazı ağrılar insanı bitkin düşürebildiği gibi yaşam kalitesini ve gününü de olumsuz etkilemektedir. 

Baş ağrısı, başın herhangi bir bölgesinde ortaya çıkar. Hemen her insanın hayatında yaşadığı genel bir durumdur. Baş ağrılarını yüzdelik dilimde incelediğimizde %96’sı stres, hava şartları vb. durumlardan iyi huylu biçimdedir. Geri kalan yüzdelik dilimde bulunan kötü huylu baş ağrıları, erken teşhis ve müdahalenin hayat kurtarıcı olduğu acil vakalar arasındadır. 

Uzman hekim, bu tarz vakaları analiz ederek tıbbi öykü ve fizik muayene ile birlikte tedaviye başlar. Kökeninde yatmakta olan duruma dair senaryo oluşturmak ve fikir elde etmek amacıyla birtakım laboratuvar tetkiklerine ve radyolojik görüntüleme yöntemlerine başvurur. 

Baş Ağrısının Çeşitleri 

Bir baş ağrısı temelinde yatan bir sağlık problemi sebebiyle ortaya çıkmadıysa ve direkt olarak baş ağrısı olarak seyrediyorsa buna tıp dilinde primer baş ağrısı denir. En çok karşılaşılan tipleri migren, gerilim tipi baş ağrısı ve küme baş ağrısıdır. 

Sekonder olarak isimlendirilen baş ağrıları, nedeni bir hastalığa bağlı olarak gelişir. Beyin damar hastalıkları, sinir sistemi hastalıkları, beyin tümörleri, göz hastalıkları, sinüzit, menenjit vb. hastalıkların ilerleyişi sırasında ortaya çıkar. 

Baş ağrısı şikayetleri kişiden kişiye göre değişkenlik gösterir. Bazı belirtiler ağrıya eşlik ettiği zaman ciddi müdahale gerektirdiği için dikkatli olunmalıdır. 

Ensede sertlik, derinin dökülmesi, kusma, sersemlik, konuşmada bozukluk ve konuşma güçlüğü, 38 ve üzeri derece yüksek ateş, vücudun bir bölümünde felç oluşması, görme kaybı gibi ciddi belirtilerin baş ağrısına eşlik etmesi, bu duruma acil olarak müdahale edilmesini gerektirir. 

Primer baş ağrıları hem belirti olarak hem de tek başına birer olgu olarak kabul edilirler. Tetikleyici faktör herhangi bir durum ya da hastalık değildir. Epizodik olarak isimlendirilen ataklar şeklinde veya kronik dediğimiz uzun seyirli ağrı olarak ortaya çıkar. Epizodik baş ağrıları arada bir belirginleşir ve sonrasında kaybolurlar. 30 dakika ile birkaç saat arasında değişkenlik gösterirler. Kronik baş ağrıları sürekli olarak seyreden ağrılardır. Günlerce sürebilir. 

Bu tarzda baş ağrılarının tedavisinde ağrı kontrol yöntemlerine başvurulması gerekir. 

Baş Ağrısı Türleri 

Gerilim Tipi: en sık karşılaşılan türdür. Genellikle 20 yaş üzeri kadınlarda görülür. Hastalar, başın etrafında başı sıkan ip varmış gibi hissettiğini belirtir. Boyun ve kafatasında yer alan kasların gerilmesi sonucunda meydana gelen ağrıdır. Vücudun pozisyonunun uzun süre yanlış tutulması ve stres gibi durumlar gerilim tipi baş ağrısını ortaya çıkarır. 
Küme Tipi: şiddetli zonklama türünde olmayan ancak yüzün belli bir tarafında ya da gözün arkasında belirgin yanıcı bir biçimde ağrıdır. Bu ağrı ortaya çıktıktan sonra gözde sulanma, burun akıntısı gibi belirtiler görülmeye başlar. Uzun süre boyunca devam etme özelliğine sahiptir ve 6 hafta kadar sürebilir. Küme tipi baş ağrıları günde birden fazla biçimde ortaya çıkabilir. Bu baş ağrısı 20-40 yaş arasındaki erkeklerde sık görülür. Bu ağrı ataklar şeklinde meydana gelir, süresi kişiden kişiye değişkenlik gösterir. Genel olarak 15 dk ile 3 saat arasındadır. Gelen ilk ağrı atağının bitiminin ardından diğeri oluşarak kümelenme meydana gelir. 
Migren: ciddi seyirli bir baş ağrısı türüdür. Yüzün sadece bir yarısında ortaya çıkar. Şiddetli zonklayıcı bir tarzda kendisini gösterir. Diğer ağrı türlerine göre migren kendi içerisinde farklı türlere ayrılır. 
Kronik migren: bir aylık sürede 15 gün kendisini gösterir. 
Hemiplejik migren: inme benzeri şikayetler ortaya çıkar. Bu migren ağrısı biçiminde baş ağrısı olmadan bulantı, görmede problem ve sersemlik gibi belirtiler ortaya çıkar. 

Bazı migren hastalarında ağrı ile birlikte birtakım belirtiler kendisini gösterir. Bu belirtiler baş ağrısı başlamadan önce kendisini gösterir. Bu dönem aura dönemi olarak adlandırılmaktadır. Kişiler, yanıp sönen ışıklar, çapraz çizgiler, kör nokta gibi problemler yaşadıklarını ifade ederler. Aura döneminde yüzün belirli bir bölgesinde uyuşma ya da karıncalanma oluşur. Konuşmada güçlük gibi belirtiler ortaya çıkar. Migren ile inmenin şikayetleri benzerlik gösterdiğinden dolayı sağlık kuruluşuna ve bir uzman hekime görünmekte fayda vardır. 

Gök Gürültüsü: aniden ortaya çıkar, beklenmedik ve ciddi bir seyirde ilerler. Uyarıcı bulgu olmadan aniden başlar ve yaklaşık olarak 5 dk boyunca sürer. Beyindeki kan damarlarını ilgilendiren en kısa sürede ve hızlı müdahale gerektiren problemlere bağlı olarak ortaya çıkar. 
Yüksek Tansiyon: yüksek tansiyon (kan basıncının yükselmesi) baş ağrısının oluşmasına sebep olur. Bu tarz baş ağrısı, tıbbi destek ve müdahaleye işaret eden acil bulgulardan birisidir.  Yüksek tansiyon baş ağrısı, başın her iki tarafında da etkisini gösterir ve yapısı gereği fiziksel aktivite esnasında kötüleşme eğilimindedir. Atım (pulsatil) olarak ortaya çıkan ağrı, bireyde görme kaybı, uyuşukluk, burun kanaması, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi belirtilerle ilerler. 

Baş Ağrısı Sebepleri 

Sebepler baş ağrısının tipine göre değişebilir. Primer tipi bir baş ağrısında, genetik olan yatkın bireylerde çevresel etkenler beyinde bir hareket yaratırlar. Bu hareket beyin damarlarında genişleme yaparak kimyasal maddeleri açığa çıkarır. Sinirler uyarılarak ağrıya sebep olur. 

Sekonder tipinde çok farklı neden bulunur. Enfeksiyonlar (sinüs, kulak, beyin zarı iltihapları), kan damarlarında oluşan hasarlar (anevrizma, malformasyonlar, damar tıkanıklıkları), tümörler, hipertansiyon bunlardan sadece bir kısmıdır. Bu sebepten dolayı bu tarz baş ağrılarının sebebinin belirlenmesi ve tedavisi hayati önem taşımaktadır. Kadınlarda adet döneminde baş ağrısı sık görülür, bunun yanında stres önemli tetikleyicidir. 

Sekonder Tipi 

Beyin tümörü veya beyin anevrizması şiddetli ağrının ortaya çıkmasına sebep olabilir. 

Omurgada oluşan baskı ve omurların deformasyona uğraması, omurilik kanalına baskı yapması ile ağrı oluşur. Baş ağrısının yanında boyun ağrısı da ortaya çıkar. 

Bazı ilaçların yanlış kullanımı veya aniden kesilmesi 

Beyin ve omurilik zarlarının iltihaplanması, menenjit sonrasında baş ağrısı ortaya çıkabilir. 

Travma sonrasında baş ağrısı, baş bölgesine alınan darbe, düşme, trafik kazası, yaralanmalar gibi travmalarda post travmatik olarak isimlendirilen baş ağrısı meydana gelir. 

Spinal baş ağrıları, beyin omurilik sıvısının azalmasıyla birlikte meydana gelir. Bu durum en çok epidural ya da spinal anestezi işlemlerinden sonra ortaya çıkar. 

Baş Ağrısı Nasıl Geçer? 

Oluşan baş ağrısında temelde yatan bir sağlık nedeni varsa mutlaka uzman hekime başvurulması gerekir. Hekimin kararı ile tedaviye başlanır. Bunun dışında primer baş ağrısında özellikle migrende, bir nöroloji uzmanının muayenesinden sonra ilgili tedavi başlatılır. 

Migren tedavisinde asıl hedef, tetikleyici faktörleri en aza indirmek, sinir sisteminde oluşan hassasiyeti ve ağrı esnasında ortaya çıkan damar etrafındaki olayları bastırmaktır. 

Baş ağrısı tedavisi koruyucu ve atak tedavisi olarak ikiye ayrılır. Burada hangi tedavinin uygulanacağı kararı hastanın ağrılarının sıklığı ile olur. Bir bireyde ağrı ayda bir ya da iki defa görülüyorsa, atak tedavisi planlanır. 

Ağrının kontrolü için ağrı kesici ilaçlara başvurulabilir. Sürekli kullanımı böbreklere hasar vereceğinden önerilmez ve atak başlamadan ağrı kesici ilaç ağrı atakları başlamadan alınmalıdır. 

Koruyucu-önleyici tedavi: bir ay içinde dört ve üzerinde ağrı olursa tercih edilen bir tedavidir. Bu tedavi esnasında ilaçlar her gün alınmaktadır. Kalp, epilepsi, depresyon ilaçları bu amaçla kullanılmaktadır. Bu tarz ilaçlar doktorun reçetesi olmadan alınmamalıdır. 

Baş ağrısını tetikleyen faktörleri keşfedin, bu faktörleri azaltmaya özen gösterin 

•  Alkol tüketimi fazla ise sınırlandırın 
•  İşlenmiş gıdalardan mümkün olduğunca uzak durun 
•  Uyku sürenizi ve uyku kalitenizi düzenleyin. 
•  Bilgisayar ve telefon kullanımı esnasında sık olarak pozisyonunuzu değiştirin 
•  Öğün atlamayın 
•  Stres ile başa çıkma yöntemlerini keşfedin. 
•  Ağrı sürekli ve gittikçe artan şiddette ise 
•  Ağrının şiddeti şekilde değiştirdiyse ve tedaviye cevap vermiyorsa 
•  On yaşından küçük, elli yaşından büyük bireyde ilk baş ağrısı ortaya çıktıysa 
•  Uykusuzluk yaratıyorsa 
•  Bulantı, kusma, ışığa karşı yüksek hassasiyet başladıysa, 
•  Ateş ve boyun sertliği ile birlikte baş ağrısı başladıysa 
•  Ağrının şiddeti çok yüksekse ve fiziksel aktivite esnasında ortaya çıkarak şiddetini artırıyorsa 

Mutlaka bir nöroloji uzmanına danışmakta fayda var.