CA 125 Testi Bir Tarama Testi midir? Detaylı Rehber

Kadın sağlığı kontrolünde sıkça duyduğunuz ca 125 testi over kanseri için bir tarama testi mi, sağlıklı kadınların rutin olarak yaptırması gereken bir test mi, yüksek sonuç her zaman kanser mi demektir sorularının cevaplarını öğrenelim.

Hayır, ca 125 testi bir tarama testi değildir ve sağlıklı kadınlarda rutin kontrol veya check-up amacıyla yapılmamalıdır çünkü bu test ne özgündür ne de yeterince duyarlıdır. Ca 125 (kanser antijeni 125) over (yumurtalık) kanseri hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir protein olup kanda ölçülür, normal değer 0-35 ünite/mililitre arasındadır. Tarama testi olmama nedenleri yüksek yalancı pozitif oranı (adet dönemi, endometriozis, over kisti, miyom, gebelik, pelvik enfeksiyon, karaciğer hastalığı gibi iyi huylu durumlarda yükselir, sağlıklı kadınların yüzde 1-2'sinde yüksek çıkar), düşük duyarlılık (erken evre over kanserinin yüzde 50'sinde normal, evre 1 kanserinde sadece yüzde 29-50 yüksek, ileri evrede yüzde 80-85 yüksek, yani erken tanıda yetersiz), özgün değil (sadece over kanseri için değil, endometrium, meme, pankreas, akciğer, kolon kanserlerinde de yükselir). Amerika önleyici hizmetler görev gücü ca 125 ile taramanın over kanserine bağlı ölüm oranını azaltmadığını bildirmiştir. Testin doğru kullanım alanları over kanseri tanısı almış hastalarda tedavi yanıtını izlemek (tedavi sırasında ca 125 düşüyorsa tedavi işe yarıyor, yükseliyorsa tedavi yanıtsız), tedavi sonrası nüks (tekrarlama) takibi (ca 125 yükselirse kanser geri gelmiş olabilir), yüksek riskli kadınlarda izlem (brca 1 veya brca 2 gen mutasyonu olanlar, ancak bu bile tartışmalı). Over kanseri şüphesi olan hastalarda yardımcı tanı aracı (pelvik kitle saptanan hastalarda ca 125 yüksekse kötü huylu olma olasılığı artar, ancak kesin tanı ameliyat ve patoloji ile konur). Sağlıklı kadınlar rutin olarak ca 125 yaptırmamalıdır çünkü gereksiz endişe, gereksiz tetkikler, yalancı pozitif sonuçlar nedeniyle psikolojik ve ekonomik külfet oluşturur.

CA 125 Testi Nedir?

Ca 125 testi kanda bulunan kanser antijeni 125 (cancer antigen 125) adlı proteinin miktarını ölçen bir kan testidir ve bu protein çeşitli hastalıklara işaret eden bir biyobelirteç (biomarker) olarak kullanılır. Ca 125 proteini çoğu over (yumurtalık) kanseri hücresinin yüzeyinde bulunur ancak over kanserli tüm hücrelerde bulunmaz, ayrıca normal over dokusunda, endometrium (rahim iç zarı) dokusunda, periton (karın zarı) dokusunda ve diğer bazı dokularda da düşük miktarlarda bulunabilir.

Ca 125 terimi "cancer antigen 125" kelimelerinin kısaltmasından gelir ve bu protein ilk kez 1981 yılında over kanseri araştırmalarında keşfedilmiştir. Ca 125 bir glikoproteindir (protein ve karbonhidrat bileşiği) ve muc16 geni tarafından kodlanır, normal fizyolojik koşullarda hücre yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluşturur ancak kanser hücrelerinde aşırı miktarda üretilir ve kana salınır.

Ca 125 testinin yapılış şekli basit bir kan testidir, koldan damar yoluyla kan alınır (yaklaşık 5-10 mililitre), numune biyokimya laboratuvarına gönderilir ve hormon cihazında (immünoassay yöntemi ile) analiz edilir, sonuçlar genellikle aynı gün içinde (4-6 saat) veya ertesi gün hazır olur. Test için özel bir hazırlık gerekmez, aç karnına yapılma zorunluluğu yoktur ancak adet döneminde yapılması önerilmez çünkü adet sırasında ca 125 düzeyi geçici olarak yükselebilir.

Ca 125 normal değer aralığı genellikle 0-35 ünite/mililitre (u/ml) olarak kabul edilir, ancak bu değerler laboratuvarlara ve kullanılan test yöntemlerine göre hafif değişiklik gösterebilir. Bazı laboratuvarlar 0-30 u/ml veya 0-40 u/ml aralığını normal kabul edebilir, bu nedenle sonuçları her zaman kendi laboratuvarınızın referans aralığı ile karşılaştırmalısınız. Ca 125 değeri 35 u/ml üzerinde ise yüksek kabul edilir ancak bu her zaman kanser anlamına gelmez.

CA 125 Neden Tarama Testi Değildir?

Tarama testi bir hastalığın erken döneminde, belirti vermeden önce sağlıklı görünen kişilerde o hastalığı tespit etmek amacıyla yapılan bir testtir, iyi bir tarama testinin yüksek duyarlılık (sensitivite), yüksek özgüllük (spesifisite), düşük yalancı pozitif ve yalancı negatif oranları, kabul edilebilir maliyet, kolay uygulanabilirlik gibi özelliklere sahip olması gerekir. Ca 125 testi ne yazık ki bu kriterlerin hiçbirini yeterince karşılamaz ve bu nedenle over kanseri taraması için uygun değildir.

Yüksek Yalancı Pozitif Oranı

Ca 125 testi yüksek yalancı pozitif oranına sahiptir, yani kanseri olmayan pek çok kadında ca 125 yüksek çıkabilir ve bu durum gereksiz endişe, gereksiz tetkikler ve hatta gereksiz ameliyatlara yol açabilir. Ca 125 düzeyini yükselten kanser dışı durumlar arasında adet dönemi (menstrüasyon sırasında endometrium dökülür ve ca 125 kana karışır, bu nedenle adet döneminde test yapılmamalıdır), endometriozis (rahim iç zarının rahim dışında yerleşmesi, ca 125 düzeyi orta derecede yükselebilir), over kistleri (fonksiyonel kistler, dermoid kist, endometrioma ca 125 artışına neden olabilir), rahim miyomları (iyi huylu kas tümörleri ca 125'i hafif yükseltebilir), pelvik enfeksiyon ve iltihabi hastalıklar (pelvik inflamatuar hastalık, salpenjit ca 125 yükseltir), gebelik (özellikle ilk trimester ca 125 yüksek olabilir, bu normal bir durumdur), karaciğer hastalıkları (siroz, hepatit ca 125 artışına neden olabilir), kalp yetmezliği (sıvı birikmesi nedeniyle ca 125 yükselebilir), peritonit ve asit (karın içi sıvı birikimi ca 125 artırır), plevral efüzyon (akciğer zarında sıvı birikimi), kronik böbrek hastalığı ve diyaliz hastaları, konjestif kalp yetmezliği yer alır.

Sağlıklı kadınların yaklaşık yüzde 1-2'sinde herhangi bir neden olmaksızın ca 125 düzeyi 35 u/ml üzerinde çıkabilir ve bu durum tamamen normal bir varyasyon olabilir. Post-menopozal kadınlarda (adet görmeyen yaşlı kadınlarda) yalancı pozitif oranı daha düşükken, pre-menopozal kadınlarda (hala adet gören genç kadınlarda) yalancı pozitif oranı çok daha yüksektir çünkü adet döngüsü ca 125 düzeyini etkiler.

Düşük Duyarlılık (Sensitivite)

Ca 125 testinin özellikle erken evre over kanserinde duyarlılığı çok düşüktür, yani erken evre over kanseri olan kadınların yaklaşık yarısında ca 125 düzeyi normal çıkar ve test kanseri yakalayamaz. Over kanseri evre 1 (kanser sadece yumurtalıkta) hastalarda ca 125 sadece yüzde 29-50 oranında yüksek bulunur, yani erken evrede hastaların yarısından fazlasında test normal çıkar, evre 2 (kanser pelvise yayılmış) hastalarda ca 125 yüzde 60-70 oranında yüksektir, evre 3-4 (ileri evre, karın içine veya uzak organlara yayılmış) hastalarda ca 125 yüzde 80-85 oranında yüksektir.

Bu veriler gösteriyor ki ca 125 testi erken evre over kanserini yakalamada yetersizdir ve bir tarama testinden beklenen en önemli özellik olan erken tanı koyabilme yeteneği yoktur. Tarama testinin amacı hastalığı erken evrede yakalamak olduğuna göre, ca 125 bu amaç için uygun değildir çünkü tam da erken evrede en az duyarlıdır.

Özgün Değil 

Ca 125 sadece over kanseri için özgün bir belirteç değildir, birçok farklı kanser türünde de yükselebilir. Ca 125 yüksekliği görülebilen diğer kanserler endometrium (rahim iç zarı) kanseri (yüzde 40-50 hastada yüksek), meme kanseri (özellikle metastatik meme kanseri), pankreas kanseri (yüzde 50-60 hastada yüksek), akciğer kanseri (özellikle adenokarsinom tipi), kolon ve rektum kanseri, karaciğer kanseri, mide kanseri şeklindedir. Bu nedenle ca 125 yüksekliği mutlaka over kanserine işaret etmez ve hangi kanser türüne ait olduğu konusunda belirsizlik yaratır.

Taramanın Mortalite (Ölüm Oranı) Üzerine Etkisi Yok

En önemli nokta ise yapılan büyük ölçekli bilimsel çalışmalar ca 125 ile taramanın over kanserine bağlı ölüm oranını azaltmadığını göstermiştir. Amerika birleşik devletleri önleyici hizmetler görev gücü (united states preventive services task force) 2018 yılında yayınladığı kılavuzda genel populasyonda asemptomatik (belirtisi olmayan) kadınlarda ca 125 veya transvajinal ultrason ile over kanseri taramasının yapılmamasını önermiştir çünkü taramanın faydaları zararlarından fazla değildir.

Prostat lung colorectal and ovarian (plco) kanseri tarama çalışması 78 bin kadını içeren büyük bir araştırmadır ve bu çalışmada ca 125 ve transvajinal ultrason ile yıllık tarama yapılan grup ile tarama yapılmayan grup karşılaştırılmıştır, sonuçlar tarama yapılan grupta over kanserine bağlı ölüm oranının azalmadığını göstermiştir. United kingdom collaborative trial of ovarian cancer screening (ukctocs) çalışması 202 bin kadını içeren başka bir büyük araştırmadır, bu çalışmada da ca 125 ve ultrason ile taramanın mortalite üzerine anlamlı bir fayda sağlamadığı gösterilmiştir.

Bu çalışmaların ortak bulgusu şudur: tarama yapıldığında daha fazla over kanseri vakası tespit edilir (özellikle erken evre), ancak bu erken tespit ölüm oranını azaltmaz çünkü erken evre bile yakalanan over kanserleri agresif seyredebilir ve tarama mortaliteyi değiştirmez. Ayrıca taramanın zararları vardır: yalancı pozitif sonuçlar nedeniyle gereksiz ameliyatlar (her 1000 kadında 3-5 gereksiz ameliyat), ameliyat komplikasyonları, psikolojik stres, ekonomik maliyet.

CA 125 Testinin Doğru Kullanım Alanları

Ca 125 testi tarama için uygun olmasa da bazı klinik durumlarda çok değerli bir araçtır ve doğru endikasyonlarda kullanıldığında büyük fayda sağlar.

Over Kanseri Tanısı Almış Hastalarda Tedavi Takibi

Ca 125 testinin en önemli ve en doğru kullanım alanı over kanseri tanısı almış hastalarda tedavi yanıtını izlemek ve hastalığın seyrini takip etmektir. Tedavi öncesi bazal (başlangıç) ca 125 düzeyi ölçülür, eğer hasta over kanseri tanısı aldıysa ve ca 125 düzeyi yüksekse (genellikle 100 u/ml üzeri, bazen 1000 u/ml veya daha fazla), bu hastada ca 125 hastalığın takibinde kullanılabilir bir belirteç olur.

Tedavi sırasında (kemoterapi veya cerrahi sonrası) ca 125 düzeyi düzenli aralıklarla (genellikle her kemoterapi kürü öncesi) ölçülür, ca 125 düzeyinin düşmesi tedavinin işe yaradığını ve kanser hücrelerinin azaldığını gösterir, ca 125 düzeyinin aynı kalması veya artması tedavinin yanıtsız olduğunu ve tedavi değişikliği gerektiğini gösterir. Tedavi sonunda ca 125 düzeyi normalin altına (genellikle 35 u/ml altına) düşmüşse bu tam remisyon (hastalığın kontrol altına alınması) işareti olabilir ancak bu her zaman hastalığın tamamen yok olduğu anlamına gelmez.

Tedavi sonrası takip döneminde ca 125 düzenli aralıklarla (genellikle 3 ayda bir) ölçülür, ca 125 düzeyinin tekrar yükselmesi (özellikle iki ölçümde ard arda artış) nüks (hastalığın geri gelmesi) işareti olabilir ve bu durumda ek tetkikler (bt, pet-ct) yapılır. Bazı çalışmalarda ca 125 yükselmesi klinik nüks belirtileri (ağrı, kitle, asit) ortaya çıkmadan ortalama 3-6 ay önce tespit edilebilir, bu nedenle erken nüks tespiti açısından ca 125 değerlidir.

Pelvik Kitle Saptanan Hastalarda Yardımcı Tanı

Ultrason veya muayene ile pelviste (karın alt bölgesinde) bir kitle (over kisti veya tümör) saptanan hastalarda ca 125 düzeyi kitlenin iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğu konusunda fikir verebilir. Pre-menopozal kadınlarda (hala adet gören) pelvik kitle ve ca 125 yüksekliği varsa kötü huylu olma ihtimali artar ancak endometriozis gibi iyi huylu nedenler de olabilir, post-menopozal kadınlarda (adet görmeyen) pelvik kitle ve ca 125 yüksekliği varsa kötü huylu olma ihtimali çok daha yüksektir çünkü bu yaş grubunda yalancı pozitif nedenler daha azdır.

Risk of malignancy index (rmi) skoru ca 125 düzeyi, ultrason bulguları (kitle içinde solid komponent, septal kalınlaşma, papiller yapılar, asit varlığı) ve menopoz durumunu birleştirerek kitlenin kötü huylu olma riskini hesaplayan bir skorlama sistemidir. Rmi skoru yüksek olan hastalarda (genellikle 200 veya 250 üzeri) kötü huylu over tümörü olasılığı yüksektir ve bu hastalar jinekolojik onkolog (kanser cerrahı) tarafından ameliyat edilmelidir.

Ancak kesin tanı her zaman ameliyat ve patolojik inceleme ile konur, ca 125 ve ultrason bulguları sadece yardımcı tanı araçlarıdır ve hiçbir test kesin tanı koydurmuyor.

Yüksek Riskli Kadınlarda İzlem 

Ailesel over ve meme kanseri sendromu olan kadınlarda (brca 1 veya brca 2 gen mutasyonu taşıyanlar) over kanseri riski normal populasyona göre çok daha yüksektir (ömür boyu risk yüzde 40-50 civarında). Bu yüksek riskli kadınlarda bazı uzmanlar 6-12 aylık aralıklarla ca 125 ve transvajinal ultrason ile izlem önermektedir ancak bu yaklaşım bile tartışmalıdır çünkü yüksek riskli kadınlarda bile taramanın mortaliteyi azalttığına dair kesin kanıt yoktur.

Günümüzde yüksek riskli kadınlar için en etkili koruyucu yaklaşım risk azaltıcı profilaktik salpingo-ooforektomi (yumurtalıkların ve tüplerin ameliyatla çıkarılması) işlemidir ve bu işlem genellikle 35-40 yaş sonrası veya çocuk sahibi olduktan sonra önerilir. Profilaktik cerrahi over kanseri riskini yüzde 80-90 oranında azaltır, ancak yine de yüzde 100 koruma sağlamaz çünkü primer peritoneal kanser (karın zarından kaynaklanan kanser) riski devam eder.

CA 125 Yüksekliği Her Zaman Kanser mi Demektir?

Kesinlikle hayır, ca 125 yüksekliği her zaman kanser anlamına gelmez ve aslında ca 125 yüksek çıkan kadınların büyük çoğunluğunda kanser yoktur. Ca 125 düzeyi 35-50 u/ml arasında ise (hafif yükseklik) bu genellikle iyi huylu bir durumu işaret eder ve acil endişe gerektirmez, bu durumda 4-6 hafta sonra test tekrarlanmalı ve yükseklik devam ediyorsa ek tetkikler (ultrason, muayene) yapılmalıdır.

Ca 125 düzeyi 50-100 u/ml arasında ise (orta derecede yükseklik) endometriozis, over kisti, miyom gibi iyi huylu nedenler olabileceği gibi erken evre over kanseri de olabilir, bu durumda mutlaka detaylı jinekolojik muayene, transvajinal ultrason ve gerekirse manyetik rezonans görüntüleme yapılmalıdır. Ca 125 düzeyi 100 u/ml üzerinde ise (belirgin yükseklik) kötü huylu hastalık olasılığı artar ancak yine de kesin değildir, şiddetli endometriozis, büyük over kistleri, karaciğer sirozu gibi iyi huylu nedenler de ca 125'i bu düzeye çıkarabilir.

Ca 125 düzeyi 500 u/ml veya daha yüksek ise (çok belirgin yükseklik) over kanseri olasılığı çok yüksektir ancak yine de kesin tanı ameliyat ve patoloji ile konur, bu düzeyde yükseklik nadiren iyi huylu nedenlerle olabilir (örneğin masif asit veya büyük kistler). Tekrarlayan ca 125 ölçümleri tek bir ölçümden daha değerlidir, ca 125 düzeyi sürekli artıyorsa (örneğin 50'den 80'e, 80'den 120'ye) bu kötü huylu hastalık açısından daha endişe vericidir, ca 125 düzeyi stabil kalıyorsa veya azalıyorsa bu genellikle iyi huylu bir durumu işaret eder.

CA 125 Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Ca 125 düzeyi 0-35 u/ml arasında ise bu tamamen normal kabul edilir ve düşüklükten söz edilmez, ca 125 düzeyinin sıfır olması veya çok düşük değerlerde olması (örneğin 2-5 u/ml) da normal bir durumdur ve endişe gerektirmez. Ca 125 düşüklüğü diye bir kavram yoktur çünkü ca 125 proteini normal dokularda da az miktarda bulunur ve düşük değerler sağlıklı olduğunuzu gösterir.

Bazı over kanseri hastalarında ca 125 düzeyi hiç yükselmez (yüzde 20-50 erken evre hastada), bu durumda ca 125 o hastada hastalık takibinde kullanışlı bir belirteç değildir ve başka yöntemler (görüntüleme, fizik muayene) kullanılmalıdır.

Hangi Kadınlar CA 125 Testi Yaptırmalıdır?

Ca 125 testi yaptırılması gereken durumlar şunlardır: over kanseri tanısı almış kadınlar (tedavi öncesi, tedavi sırasında, tedavi sonrası takip), pelvik kitle (over kisti veya tümör) saptanan kadınlar (kitlenin iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu değerlendirmek için), over kanseri belirtileri olan kadınlar (karın şişliği, erken tokluk, pelvik ağrı, sık idrara çıkma, kilo kaybı gibi belirtiler varsa), brca 1 veya brca 2 mutasyonu taşıyan yüksek riskli kadınlar (izlem amaçlı, ancak tartışmalı).

Ca 125 testi yaptırılmaması gereken durumlar şunlardır: sağlıklı kadınlarda rutin check-up veya tarama amaçlı (hiçbir belirti veya risk faktörü yoksa), adet döneminde (yalancı pozitif sonuç riski yüksek), genç kadınlarda belirti yokken (pre-menopozal kadınlarda yalancı pozitif oranı çok yüksek), hamilelikte rutin olarak (hamilelikte ca 125 geçici olarak yükselebilir, bu normal bir durumdur).

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Ca 125 testi bir tarama testi midir?

Hayır, ca 125 testi bir tarama testi değildir ve sağlıklı kadınlarda rutin kontrol veya check-up amacıyla yapılmamalıdır çünkü bu test yüksek yalancı pozitif oranına (iyi huylu durumlarda da yükselir), düşük duyarlılığa (erken evre over kanserinin yüzde 50'sinde normal) ve düşük özgüllüğe (birçok farklı kanserde yükselebilir) sahiptir, ayrıca bilimsel çalışmalar ca 125 ile taramanın over kanserine bağlı ölüm oranını azaltmadığını göstermiştir, bu nedenle amerika önleyici hizmetler görev gücü ve diğer tıp otoriteleri genel populasyonda over kanseri taraması için ca 125 kullanılmamasını önermektedir.

Ca 125 yüksek çıktı, kanser miyim?

Ca 125 yüksekliği her zaman kanser anlamına gelmez ve aslında ca 125 yüksek çıkan kadınların büyük çoğunluğunda kanser yoktur, ca 125 düzeyini yükselten pek çok iyi huylu durum vardır (adet dönemi, endometriozis, over kisti, miyom, gebelik, pelvik enfeksiyon, karaciğer hastalığı, kalp yetmezliği gibi), sağlıklı kadınların yüzde 1-2'sinde herhangi bir neden olmaksızın ca 125 hafif yüksek olabilir, ca 125 yüksekliği saptandığında mutlaka detaylı jinekolojik muayene, ultrason ve gerekirse ek tetkikler yapılmalı, kesin tanı her zaman ameliyat ve patolojik inceleme ile konur.

Sağlıklı kadınlar ca 125 testi yaptırmalı mı?

Hayır, sağlıklı kadınlar rutin olarak ca 125 testi yaptırmamalıdır çünkü bu test tarama için uygun değildir, gereksiz ca 125 testi yaptırmanın zararları yalancı pozitif sonuçlar nedeniyle gereksiz endişe, gereksiz ek tetkikler (ultrason, tomografi, pet-ct), gereksiz ameliyatlar ve komplikasyonları, psikolojik stres, ekonomik maliyet şeklindedir, ca 125 testi sadece belirli endikasyonlarda (over kanseri tanılı hastalar, pelvik kitle saptananlar, yüksek riskli kadınlar) yapılmalıdır.

Ca 125 ne zaman yüksek çıkar?

Ca 125 düzeyi adet dönemi (menstrüasyon sırasında geçici yükselme), endometriozis (rahim iç zarının rahim dışında yerleşmesi), over kistleri (fonksiyonel kist, dermoid kist, endometrioma), rahim miyomları, pelvik enfeksiyon ve iltihabi hastalıklar, gebelik (özellikle ilk trimester), karaciğer hastalıkları (siroz, hepatit), kalp yetmezliği, peritonit ve asit (karın içi sıvı), plevral efüzyon (akciğer zarında sıvı), over kanseri (özellikle ileri evre), endometrium kanseri, pankreas kanseri, meme kanseri, akciğer kanseri durumlarında yüksek çıkar.

Ca 125 düzeyi kaç olmalı?

Normal ca 125 düzeyi 0-35 ünite/mililitre (u/ml) arasındadır, ancak bu değerler laboratuvarlara göre hafif değişiklik gösterebilir (bazıları 0-30 veya 0-40 u/ml kabul eder), 35-50 u/ml arası hafif yükseklik (genellikle iyi huylu nedenler), 50-100 u/ml arası orta derecede yükseklik (dikkatli değerlendirme gerekir), 100 u/ml üzeri belirgin yükseklik (kötü huylu hastalık olasılığı artar), 500 u/ml ve üzeri çok yüksek değerler (over kanseri olasılığı çok yüksek) şeklinde kabul edilir.

Over kanseri taraması için hangi test yapılmalı?

Maalesef günümüzde over kanseri için etkili bir tarama testi yoktur, ne ca 125 ne de transvajinal ultrason over kanseri taraması için yeterli değildir çünkü her ikisi de yüksek yalancı pozitif oranına sahiptir ve mortaliteyi azaltmadığı gösterilmiştir, over kanseri çoğunlukla belirtiler ortaya çıktıktan sonra (karın şişliği, erken tokluk, pelvik ağrı, sık idrara çıkma) tespit edilir ve bu nedenle erken tanı zordur, yüksek riskli kadınlar (brca mutasyonu taşıyanlar) için en etkili yaklaşım profilaktik cerrahi (risk azaltıcı salpingo-ooforektomi) dir.

Adet döneminde ca 125 testi yapılabilir mi?

Hayır, adet döneminde ca 125 testi yapılması önerilmez çünkü adet sırasında endometrium dökülür ve ca 125 kana geçici olarak karışır, bu durum ca 125 düzeyinde yalancı yüksekliğe neden olur ve gereksiz endişe yaratır, ca 125 testi adet bittikten en az 5-7 gün sonra yapılmalıdır, en ideal zamanlama adet döngüsünün ortası (adet başlangıcından 10-15 gün sonra) dır.

Ca 125 testi nerelerde yapılır?

Ca 125 testi hastanelerin biyokimya laboratuvarlarında, özel tıbbi laboratuvarlarda, aile sağlığı merkezlerinde (sonuç sürei daha uzun olabilir) yapılır, test için doktor reçetesi gerekir, test maliyeti genellikle 50-150 tl arasındadır (laboratuvara göre değişir), sosyal güvence (sgk) tedavi ve takip amaçlı ca 125 testini karşılar ancak tarama amaçlı testi karşılamaz, test sonuçları genellikle aynı gün veya ertesi gün hazır olur.

Sonuç

Ca 125 testi over kanseri hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir proteinin kanda ölçülmesidir ve bu test over kanseri taraması için uygun değildir çünkü yüksek yalancı pozitif oranı, düşük duyarlılığı ve özgüllük eksikliği nedeniyle tarama testi kriterlerini karşılamaz. Sağlıklı kadınlarda rutin check-up veya kontrol amacıyla ca 125 testi yapılması gereksiz endişe, gereksiz tetkikler ve ekonomik külfet yaratır, bilimsel çalışmalar ca 125 ile taramanın over kanserine bağlı ölüm oranını azaltmadığını göstermiştir.

Ca 125 testinin doğru kullanım alanları over kanseri tanısı almış hastalarda tedavi yanıtını izlemek ve nüks takibi yapmak, pelvik kitle saptanan hastalarda kitlenin iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu değerlendirmek, yüksek riskli kadınlarda (brca mutasyonu taşıyanlar) izlem yapmak (ancak bu bile tartışmalı) şeklindedir. Ca 125 yüksekliği her zaman kanser anlamına gelmez ve yüksek ca 125 saptanan kadınların büyük çoğunluğunda adet dönemi, endometriozis, over kisti, miyom, gebelik, pelvik enfeksiyon, karaciğer hastalığı gibi iyi huylu nedenler vardır.

Normal ca 125 düzeyi 0-35 u/ml arasındadır ve 35 u/ml üzeri değerler yüksek kabul edilir ancak kesin tanı her zaman ameliyat ve patolojik inceleme ile konur, ca 125 ve ultrason bulguları sadece yardımcı tanı araçlarıdır. Over kanseri için maalesef günümüzde etkili bir tarama testi yoktur ve bu kanser çoğunlukla belirtiler ortaya çıktıktan sonra tespit edilir, yüksek riskli kadınlar için en etkili koruyucu yaklaşım profilaktik cerrahi (yumurtalık ve tüplerin çıkarılması) dir.

Sonuç olarak ca 125 testi değerli bir biyobelirteçtir ancak sadece doğru endikasyonlarda kullanıldığında faydalıdır, gereksiz ca 125 testi yaptırmayın ve sadece doktorunuzun önerdiği durumlarda bu testi yaptırın.

Önemli Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Detaylı bilgi için mutlaka bir uzmana başvurmalısınız.

Bu makale Batı Anadolu Central Hospital Web ve Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.  Son Güncelleme: Aralık 2025